ฟากขะโน้น: The Other Side

ฟากขะโน้น: The Other Side

วารินแล็บ โนแมด ประกาศโครงการศิลปะสหสาขาเชิงประสบการณ์ “ฟากขะโน้น: The Other Side”
บน 4 แนวคิดหลัก คือ มรดกทางวัฒนธรรม ชุมชน ศิลปะร่วมสมัย และสุขภาวะ ผ่านนิทรรศการศิลปะและกิจกรรมชุมชนที่จะดำเนินต่อเนื่องหลายเดือนในย่านคลองสาน กรุงเทพมหานคร

วารินแล็บ โนแมด องค์กรวัฒนธรรมไม่แสวงหาผลกำไร ประกาศเปิดตัว โครงการศิลปะกาละ-เทศะ (Of Times and Place) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มศิลปะเชิงวิจัย โดยนำเสนอภาคแรก ณ ย่านคลองสานในหัวข้อ “ฟากขะโน้น: The Other Side”

โครงการศิลปะสหสาขานี้จัดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วย่านคลองสาน หนึ่งในย่านริมแม่น้ำที่เก่าแก่และมีประวัติ ศาสตร์อันลึกซึ้งที่สุดของกรุงเทพมหานคร กำหนดจัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2569 ถึงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ 2570 โดยรวบรวมศิลปินไทยและนานาชาติกว่า 30 คน เพื่อสำรวจประวัติศาสตร์ของย่าน การเปลี่ยนแปลงในปัจจุบัน และสิ่งที่อาจได้รับหรือสูญเสียไปท่ามกลางการพัฒนาเมืองที่ยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

คลองสานอยู่ในจุดของการเปลี่ยนผ่านที่มองเห็นได้อย่างชัดเจน ครั้งหนึ่งย่านนี้เป็นพื้นที่พหุวัฒนธรรมมีชุมชนการค้าหลายเชื้อชาติ สถาบันทางศาสนา และบ้านเรือนที่สืบทอดมายาวนานหลายชั่วอายุคน แต่ปัจจุบัน ย่านนี้กำลังถูกหล่อหลอมใหม่โดยการพัฒนาเมือง การเปลี่ยนแปลงทางประชากร และความท้าทายที่พบได้ในย่านริมแม่น้ำของกรุงเทพฯ ที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว “ฟากขะโน้น: The Other Side” ถือกำเนิดขึ้นเพื่อตอบสนองในสิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้
“การพัฒนามักเข้ามาแทนที่ชุมชนและความทรงจำร่วมของผู้คน” สุคนธ์ทิพย์ นาคเกษม ผู้ก่อตั้งวารินแล็บ โนแมด และผู้อำนวยการและภัณฑารักษ์ร่วมของโครงการ กล่าวว่า “ในฐานะคนทำงานด้านวัฒนธรรม เราต้องการสร้างแพลตฟอร์มที่เปิดโอกาสให้ชุมชนในย่านและคนกรุงเทพฯ ได้เดินช้าลง และหันมามองประวัติศาสตร์ที่อยู่ในตรอกซอกซอย ไม่เป็นที่รับรู้ในวงกว้าง แต่กลับเป็นสิ่งที่หล่อหลอมความรู้สึกของการอยู่อาศัยในพื้นที่แห่งนี้อย่างแท้จริง”

งานแถลงข่าวในวันนี้จัดขึ้นโดยความร่วมมือกับสถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
“สถาบันไทยศึกษาทำงานด้านการอนุรักษ์มรดกไทยมายาวนานกว่า 40 ปี โครงการ “ฟากขะโน้น: The Other Side” ซึ่งมุ่งสร้างความเข้าใจในมรดกทางวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในพื้นที่ สอดคล้องอย่างยิ่งกับพันธกิจของสถาบันในการรับใช้สังคม เรามองเห็นคุณค่าที่แท้จริงของความร่วมมือลักษณะนี้กับหน่วยงานที่ทำงานด้านศิลปวัฒนธรรม บทบาทของสถาบันไม่ได้มีเพียงการอนุรักษ์องค์ความรู้เท่านั้น แต่ยังมุ่งให้องค์ความรู้นั้นถูกนำไปใช้ประโยชน์ในวงกว้างมากขึ้นด้วย” รองศาสตราจารย์ ฤทธิรงค์ จิวากานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยกล่าว

โครงการที่ขับเคลื่อนด้วยสี่เสาหลัก
“ฟากขะโน้น: The Other Side” มีแนวคิดบนพื้นฐานของสี่เสาหลักซึ่งสะท้อนแนวทางการทำงานทางวัฒนธรรมเชิงพื้นที่ของวารินแล็บ โนแมด:

• มรดกทางวัฒนธรรม: ขุดค้นและนำเสนอประวัติศาสตร์ด้านสถาปัตยกรรม ศาสนา และครอบครัวที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานในย่านคลองสาน
• ชุมชน: สร้างบทสนทนาระหว่างศิลปิน ผู้อยู่อาศัยในพื้นที่ และสถาบันในย่าน
• ศิลปะร่วมสมัย: ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการสร้างบทสนทนาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ผลกระทบของการพัฒนาต่อสิ่งแวดล้อม รวมทั้งสร้างสภาวะใหม่ในการสัมผัสพื้นที่ที่คุ้นเคย
• สุขภาวะ: ตระหนักว่าวัฒนธรรม ความทรงจำ และความเชื่อมโยงระหว่างผู้คนเป็นองค์ประกอบสำคัญของชุมชนที่มีสุขภาวะที่ดีและน่าอยู่อาศัย

สี่เสาหลักเหล่านี้ดำเนินผ่านงานศิลปะจัดวาง กิจกรรมการมีส่วนร่วมของสาธารณชน และกิจกรรมทางการศึกษา ทำให้โครงการมีทิศทางที่ชัดเจนและสอดคล้องกัน ทีมภัณฑารักษ์นำโดย นักรบ มูลมานัส ผู้อำนวยการศิลป์ ผู้มีวิสัยทัศน์ในการอ่านคลองสานผ่านประวัติศาสตร์และนำเสนอด้วยศิลปะร่วมสมัย ร่วมด้วย ดร.ไกรวุฒิ จุลพงศธร ในฐานะภัณฑารักษ์ร่วม ดูแลส่วนภาพเคลื่อนไหว

หลายพื้นที่ในย่านคลองสาน
โครงการนี้นำศิลปะเข้าไปอยู่ในสถานที่ที่แตกต่างและมีเอกลักษณ์หลายแห่งในย่านคลองสาน โดยแต่ละแห่งได้รับการคัดเลือกจากความสัมพันธ์อันเฉพาะเจาะจงกับประวัติศาสตร์หรือชีวิตชุมชนของย่าน:

• สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา – สถาบันจิตเวชแห่งแรกของไทย และสถานที่ประกาศโครงการในวันนี้
• วัดทองนพคุณ และ วัดทองธรรมชาติวรวิหาร – สร้างขึ้นในช่วงปลายอยุธยา สะท้อนรากฐานทางจิตวิญญาณและชุมชนอันลึกซึ้งของย่าน
• โนแมด อาร์ต เรสซิเดนซี แบงค็อก – พื้นที่ของวารินแล็บ โนแมด ในอาคารที่เคยเป็นโรงงานเย็บผ้า ซึ่งได้รับการปรับปรุงให้เป็นพื้นที่ศิลปะ
• ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม – แหล่งเรียนรู้ของชุมชนที่มีคอลเลกชันเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์
• อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี – แปลงที่ดินทางประวัติศาสตร์ที่เคยเป็นที่พำนักของตระกูลบุนนาคและตระกูลนานา
• เก๋งจีนทั่งง่วนฮะ โรงน้ำปลา 200 ปี – สถานที่สำคัญทางสถาปัตยกรรมที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้โดยครอบครัวเชื้อสายจีนที่ตั้งรกรากในย่านคลองสาน

ตลอดช่วงเวลาของโครงการ กิจกรรมด้านการศึกษากว่า 25 รายการจะจัดขึ้นในย่าน ไม่ว่าจะเป็นเวิร์กช็อปการทอผ้าอย่างยั่งยืน กิจกรรมดนตรีบำบัด กิจกรรมด้านอาหาร การบรรยายและเสวนา รวมถึงการเดินชมย่านแบบมีไกด์นำทาง

“ฟากขะโน้น: The Other Side” จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2569 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570